Miasto i gmina Nowa Dęba położona jest w województwie podkarpackim (niegdyś tarnobrzeskim), w widłach Wisły i Sanu, w południowo-wschodniej Polsce. Przebiega przez nią droga krajowa nr 9 łącząca Warszawę z Rzeszowem. Sąsiaduje z gminami Tarnobrzeg, Majdan Królewski, Baranów Sandomierski oraz Grębów. Cała gmina zajmuje obszar 142 km², na którym to obszarze mieszka ok. 20 tys. osób, z czego w samym mieście Nowa Dęba żyje ponad 12 tys. mieszkańców, pozostali natomiast to mieszkańcy okolicznych miejscowości należących do gminy (m.in. Alfredówki, Budy Stalowskiej, Chmielowa, Cygan, Jadachów, Rozalina i Tarnowskiej Woli). Gminę przecinają także dwie rzeczki: Trześniówka i Dęba.

Najstarsze wiadomości o wsi Dęba pochodzą z ok. XVII w.  Powstała ona na obrzeżach Puszczy Sandomierskiej w obrębie Dominium Dzikowskiego rodu Tarnowskich herbu Leliwa, wraz z Porębami Dębskimi. Tutejsi mieszkańcy byli uzależnieni od lasu. Zajmowali się polowaniem i bartnictwem, a ziemie pochodzące z karczowania lasu przeznaczali na pola uprawne, łąki i pastwiska. Jednak były to grunty ubogie, wobec czego także i tutaj panowała tzw. „nędza galicyjska”. Dlatego też ludzie nierzadko emigrowali do Austrii, Prus i Ameryki. Rok 1918 i wyzwolenie kraju nie od razu przyniosło poprawę warunków życiowych. Dopiero budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego zmieniła ten stan. w pobliżu wsi miał powstać zakład amunicyjny, wśród lasów rozproszone ze względów bezpieczeństwa miały być także inne fabryki przemysłowe. Budowa ruszyła w 1937 r. siłami firm prywatnych, a pieniądze pochodziły z francuskiej pożyczki zbrojeniowej dla Rzeczpospolitej Polskiej. w 1937 r. rozpoczął się karczunek lasu i budowa baraków dla organizującej się fabryki. Była to potężna inwestycja prowadzona na surowym korzeniu, w dziewiczym leśnym krajobrazie, obok starej wsi Dęba. Zamierzano wybudować 16 km linii kolejowej, 32 km dróg bitych, 28 km linii wodociągowej, 18 km sieci kanalizacyjnej, 20 km gazociągów, 12 km linii linii elektrycznej wysokiego napięcia i 50 km linii niskiego napięcia oraz 20 km linii telefonicznej. Obok hal fabrycznych i magazynów budowana była elektrownia o mocy 2200 kW oraz wieża ciśnień. w roku 1938 rozpoczęto budowę osiedla mieszkaniowego z prawdziewgo zdarzenia i wg nowoczesnych wzorów europejskich. Wzniesiono 9 bloków dwupiętrowych dla robotników; 9 domków dwurodzinnych dla przybywająych z różnych stron fachowców, majstrów i kadry technicznej; oraz 4 wille dyrektorskie. Dziś ta zabudowa stanowi najstarsze zabytki Nowej Dęby. Równolegle z mieszkaniówką powstały też obiekty towarzyszące czyli szkoła, basen, szpital i stołówka. Po zainstalowaniu w nowych halach maszyn i urządzeń w lipcu 1939 roku ruszyła produkcja. w Dębie produkowano amunicję artylerską i bomby lotnicze. Przed wybuchem II wojny światowej zakład zatrudniał około 200 robotników i 160 pracowników umysłowych.

We wrześniu 1939 r. lotnictwo hitlerowskie chciało zniszczyć wytwórnię, ale dobre maskowanie wśród lasów skryło ją przed oczami lotników. Wiosną 1940 roku teren zakładu i osiedla zajęły wojska niemieckie, które przygotowywały się tutaj do dalszych podbojów na wschodzie. w dawnej willi dyrektora Wytwórni Amunicji zamieszkiwał generał von Paulus, bezpośrednio przygotowujący wyprawę na Związek Radziecki. Wojsko ćwiczyło na poligonie, a na terenie zakładu zostały uruchomione pracujące na rzecz zakładu warsztaty samochodowe, stolarnie, rzeźnia, fabryka konserw. Po odejściu pierwszej fali wojsk, Dęba stała się ośrodkiem ćwiczebnym, aż do wejścia wojsk radzieckich 21 lipca 1944 roku. Po wojnie fabryka, dzięki dużemu zaangażowaniu ludzi, została odbudowana. 1 stycznia 1951 roku zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego utworzone zostało przedsiębiorstwo państwowe Zakłady Metalowe „DEZAMET”. Rozpoczął się ich rozwój, a tym samym również rozwój miasta. Wyroby Dezamet-u, takie jak: żelazka, silniki motocyklowe, motorowerowe, silniki łodziowe, znane były w kraju i poza jego granicami. Wraz z zakładem rozwijało się i rozbudowywało się osiedle, które 31 grudnia 1961 r. wraz z przyłączoną wsią Dęba otrzymało status miasta i nazwę Nowa Dęba. Powstały nowe szkoły, przedszkola, Dom Kultury i ośrodek wypoczynkowy „Nad Zalewem”. Przy Zakładach rozwijała się Orkiestra Dęta, która istnieje do dziś.

Obecnie Nowa Dęba liczy ok. 12 tys. mieszkańców. Przemysł stanowią ZM „Dezamet” i FHU „Unidez”. Oprócz tego działa szereg firm i spółek prywatnych, oraz drobny przemysł spożywczy. Na terenie Nowej Dęby znajduje się również Jednostka Wojskowa 2090, której poligon jest bardzo często wykorzystywany do ćwiczeń przez siły sojusznicze.